Zeezenders zorgden voor de doorbraak van de popmuziek en superstars

Het minste wat men kan zeggen aan het eind van de zeventiger jaren, is dat de zeezenders van een enorme populariteit genoten. Voor de Benelux-kust werden stations als "Radio Veronica", "Radio Noordzee Internationaal" en "Radio Mi Amigo" ontegensprekelijk druk beluisterd. Een ongekend fenomeen eigenlijk. Tot het verschijnen van deze drijvende radiostations waren alleen bepaalde programma's populair, doch nu werden met de klap hele radiostations op handen gedragen.
Het geheim was eenvoudig, deze omroepen hadden allen hun structuur gemeen. Ze brachten populaire muziek, de deejays zorgden voor optimisme en radio luisteren werd een ontspannende gewoonte. Dit opvallende succes was uiteraard ook voor een deel te danken aan het avontuurlijke karakter van de radiopiraten. Doch hoofdzaak was zeker dat deze zenders door hun originele vorm van radiomaken in een behoefte voorzagen. Hun invloed op de popmuziek is dan ook ontzettend groot geweest. Het bewijs vindt u hieronder terug.

Radio Veronica maakt eerste hit !

Als we een sprong terug in de tijd maken, komen we eind vijftiger jaren op de nationale zenders bedroevend weinig popprogramma's tegen. 's Avonds waren er eigenlijk alleen maar de Engelstalige uitzendingen van "Radio Luxemburg" die moderne muziek brachten. Maar dat was niet echt van ons !
Niets belette echter dat de "Top Twenty" in presentatie van Barry Alldis in de gehele Benelux druk beluisterd werd.
Met de komst van "Radio Veronica" moest "Luxemburg" een flink deel van haar populariteit aan de radiopiraat afstaan. Veronica drukte immers algauw een stempel op het toenmalige hitgebeuren. Zo is deze drijvende zender in 1961 verantwoordelijk voor hits als 'Rocking Billy' en 'Afscheid van een soldaat' van Ria Valk. Ook Willy Schobben scoort in die tijd een enorme hit met 'Happy José (Ching ching)'. En dat is grotendeels te danken aan een reclamespot voor nylonkousen (Nur-Die), waarvoor het nummer als achtergrond muziek gebruikt werd !
Mensen als Cliff Richard, Elvis Presley en Connie Francis bleven vrij lang populair omdat "Radio Veronica" hun platen bleef draaien. Wekelijks werden er tientallen showtjes van zo'n vijftien minuten uitgezonden, waarin nummers van één bepaalde artiest te horen waren. Zo bracht Veronica in 1964, iedere week op maandagavond de 'Cliff Richard Show'. Toen gepresenteerd door Cees van Zijtveld, later NOS-nieuwslezer.
Artiesten die in Engeland geen hits meer scoorden werden door Veronica soms acht maal per dag gedraaid. Dit was o.a. het geval met 'Not resposible' van Helen Shapiro in 1964 en met 'If my pillow could talk' van Connie Francis.

Teenbeat club

Pluggers, dit zijn mensen in dienst van een platenfirma die proberen om een nummer zoveel mogelijk in de belangstelling te brengen, vandaag de dag zijn er hele horden, bestonden anno 1963 niet. Iedere platenmaatschappij kocht eenvoudigweg een kwartier of meer zendtijd per dag of per week. Bijna iedere muziekfirma haar eigen programma. Zo was er bijvoorbeeld Pierre van Ostade (ooit medepresentator van de 'Willem Ruis Show') met zijn 'Platenpallet', dat in werkelijkheid gekochte zendtijd was van de platenmaatschappij C.N.R. In dat programma werden dus alle C.N.R.-producties geplugd. Voor het programma werd het nummer 'Spotnicks Theme' van 'The Spotnicks' als herkenningsmelodie gebruikt. Ook andere nummers van deze formatie kwamen in dit showtje ruim aan bod. Zo werd "Amapola" een enorme hit !
Ook aankomende artiesten als Ciska Peeters, Max Woiski Jr. en Milly Scott werden in ruime mate onder de aandacht van het luisterpubliek gebracht. De platenfirma 'Artone' had het nog beter bekeken. Die had vijf dagen na elkaar een half uur zendtijd gehuurd onder de naam 'Teenbeat Club' (eerst gepresenteerd door Wim Croupier alias Wim Jaap van der Laan, de latere echtgenoot van Anneke Grönloch). Dit programma was o.a. veranwoordelijk voor een enorme reeks hits van Chubby Checker, zoals 'La Bamba', 'The Bossa Nova', 'Hooka Tooka', 'Loddy Lo' en 'Hey Bobba Needle'.
Ook een artiest als Trini Lopez werd soms zo'n vier weken lang in elk programma gedraaid. Het was dan ook niet zo verwonderlijk dat deze showfiguur op den duur heel de Benelux veroverde met hits als 'If had a hammer', 'This land is your land', 'La Bamba' en 'Goody goody'.

Favorieten express

Toen nog niemand het woord 'Soul' kende (want in die tijd heette het 'Rhythm & Blues'), draaide men in 'Teenbeat Club' en andere gelijkaardige shows al Tamla Motown-platen, zoals 'My Guy' van Mary Wells en 'Fingertips' van ene 'Little Stevie Wonder'. Maar ook de 'Supremes' en 'Marvin Gaye' werden geplugd. Evenwel zonder dat er iemand interesse voor had.
Ook de country-muziek kwam al flink aan zijn trekken met de Johnny Cash-hits 'Ring of fire' en 'The Metador'. Geen geweldige hits, want om een of andere reden kreeg heer Cash geen poot aan de grond in de lage landen aan de zee. Waarmee bewezen werd dat een intensieve plugging nog lang geen hit garandeerde !
'Teenbeat Club' ging later over in handen van Tineke, die weer een aantal jaren later de presentatie van het programma 'Favorieten Express' op zich nam. Dit was dan weer het promotieprogramma van de firma 'Phonogram', waarin heel wat Philips, Decca en Mercury-plaatjes werden gedraaid. Veel Rolling Stones-hits zijn hier geboren !

Radio London

Er wordt al eens beweerd dat de mooiste popmuziek uit de periode '64 tot '68 komt. Ook niet zo verwonderlijk als je nagaat dat in die periode de Britse hoofdstad London het swingende centrum was van de moderne jeugd en dat geheel het eiland omgeven was door een vloot van zeezenders. Hun invloed was in 1964 reeds te merken. Nauwelijks had "Radio Caroline" haar anker uitgegooid of de muziekwereld stond in rep en roer. 'Caroline' draaide bijvoorbeeld een afgezaagd nummer als 'Ramona' van The Bachelors en het werd een hit ! Terwijl dit lied al zeker in zestig andere versies was verschenen... Doch de Bachelors waren ieder uur te horen en ze kwamen met gemak de Top 20 binnen. "Radio Caroline" zorgde ook dat The Barron Knights, Brian Poole & The tremeloes, Georgie Fame en honderden anderen een kans kregen in de showbusiness. Marianne Faithfull, The Zombies en The Animals zullen dit zeker beamen !

Het allereerste Britse station dat verantwoordelijk was voor het maken van hits was ongetwijfeld 'Radio London'. Gestart op Kerstmis 1964 voerde 'Big L' al meteen een eigen hitparade in. Eigenlijk meer een tipparade door de deejays samengesteld. Iedere zondagnamiddag om drie uur was het tijd voor de 'Fabulous Fourty'. In deze hitlijst kwamen platen voor die nergens een hit werden, maar die hier toch een notering kregen. Dat was uiteraard een enorme steun voor heel wat groepen en artiesten. Jonathan King en Tom Jones haalden het topje van de hitladder dankzij deze zender.

"King Radio" bracht iedere morgen een prachtig Country & Western-programma dat 'Country Style' heette, waarin de platen van Roger Miller verschrikkelijk geplugd werden. Maar "King" draaide ook Zuid Amerikaanse muziek, jazz, folk en rhythm & blues dat in 1964 langzaam begon door te breken. R&B-deejay op "King Radio" was Mike Raven, die later bekend zou worden als Gary Glitter !

De geboorte van de Drive-in

"Radio 390", een typisch easy listening-station, had een voorkeur voor de langzame Beatles en Stonesnummers. Beide groepen hadden een eigen show op de zender. Niettemin was Jim Reeves de grote lieveling en bijgevolg ook de meest gedraaide artiest. Het gevolg was ook duidelijk merkbaar. Jim Reeves haalde geregeld de Engelse Top 20 en de elpee-hitparade. Zijn elpees vlogen als warme broodjes over de toonbank.
Een ander station met vrij leuke en ook typische zeezenderplaten was "Radio 227". Eerst bekend als "Swinging Radio England" en later als "Radio Dolfijn". "Radio England" was het eerste station dat de drive-in discoteek invoerde en niet "Radio Veronica" zoals wel eens beweerd wordt. Groepen die dankzij deze zeezender een grote hit hadden waren de Swinging Blue Jeans met 'Trembling', Pink Floyd met 'See Emily Play' en The Cream met 'Strange brew'.

B.B.C. boycot... zeezenders pluggen !

In de zestiger jaren had de BBC maar weinig in de poppap te brokkelen. Zo weigerde de Britse nationale omroep in 1965 de plaat 'Eve of destruction' van Barry McGuire te draaien. Enkele heren vonden dat de tekst té luguber was. De zeezenders lieten het nummer wel horen en de luisteraars maakten er een enorme hit van !
'Anold Layne' is het verhaal van een man die vrouwenkleren draagt. In 1967 een uiterst twijfelachtig onderwerp, vandaar dat de preutse BBC de plaat dan ook op de zwarte lijst zette. Door de piraten haalde het nummer vooralsnog de Top 20.
Jaren laten zou ook het fluisternummer "Je t'aime, moi non plus" van het duo Jane Birkin & Serge Gainbourg verboden worden op de BBC en een aantal andere Europese nationale omroepen. Het resultaat kan je zelf raden.
In 1978 was het anders gesteld. De punkmuziek kwam zich aanmelden. Door het agressieve karakter van zowel muziek als vertolkers werden heel wat platen niet gedraaid op de nationale zenders. Daar de piraten er niet meer waren om dit genre een betere en langere kans te geven, bloedde de punk dood zonder goed en wel te zijn doorgedrongen.

Levenskans voor nederpop

Het staat vast dat de beste internationale popmuziek gemaakt werd in de periode 1964-1968. Het waren de Engelse zeezenders die mensen als Engelbert Humperdinck, David Bowie & The Lower Third, The Cherokees, David Garrick en tientallen anderen een kans gaven. Zonder hen zouden ze samen met ontelbaren nooit zo populair zijn geweest.

Ook de Nederpop, met groepen als Golden Earring, Tea Set, Shocking Blue, The Cats, George Baker, After Tea, Q 65 en Cubby & The Blizzards kende haar grote doorbraak dankzij "Radio Veronica". Zonder dit sation zouden verschillende van deze groepen nooit hun grote internationale succes, tot zelfs Top 10 noteringen in Amerika gekend hebben. Met het verdwijnen van dit station kregen ook mensen als Ben Cramer, Cats en vele anderen het steeds moeilijker.

Ondanks hun korte bestaan bewezen ook de Belgische piraten hun invloed op het muziekgebeuren. De Belgische pop, die jaren onbestaand was geweest, begon zich langzaam te manifesteren met groepen als Second Live, Octopus, MacDuffs Dimension en artiesten als Judy McQueen en Emly Starr. "Radio Mi Amigo" maakte, dankzij het pluggen van 'Dancing in the street' van ene Ruth McKenny een internationale vedette.
Dat onbekenden een kans kregen en dat het publiek daar op inpikte, bewees in 1974 ook "Radio Atlantis" door het vele draaien van 'Schat wat kost zoen van jou' vertolkt door Francis. Het werd een enorme Vlaamse hit. Hoe moeilijk "radio Mi Amigo" het ook had door zijn ballingschap in Spanje, toch maakte het station regelmatig grote hits. Luisa Fernandez was het eerst op deze radiopiraat te horen en kreeg dan ook haar eerste gouden plaat in België.

We always remember

De zeezenders maakten de rhythm & bluesmuziek populair. Blanke vertolkers van dit genere, zoals The Spencer Davies Group en The Yardbirds kregen via hen een kans. De country & western muziek werd erkend. Denk maar aan het succes van Jim Reeves, Roger Miller enJohnny Cash. Underground-groepen als Pink Floyd Creation en John's Children (met Marc Bolan) zouden zonder de radiopiraten nooit zo bekend zijn geworden.
'We always will remember the Pirate-stations', is niet zomaar een loze slagzin. Het wegvallen van de radiopiraten betekende ook het wegvallen van een belangrijke steun voor de popmuziek. Maar ook miljoenen luisteraars hadden plotseling nog heel weinig aan hun radiotoestel. Met hun behoefte is pas jaren later rekening gehouden. In Nederland kwamen er commerciële zenders (Radio 538, Radio 10 Gold), net zoals in Groot Brittanië al eerder was gebeurd, met de oprichting van een lokaal commercieel netwerk. In België paste de BRTN nog later zijn strategie aan met het opzetten van Studio Brussel en Radio Donna.
Toch blijven de vele goede herinneringen aan Radio London, City, 390, Caroline, Veronica, Noordzee, Atlantis en Mi Amigo, bestaan. Ze behoren misschien wel definitief tot het verleden maar toch zorgden ze voor duizenden hits in een korte periode. Zelfs vandaag wordt deze muziek nog voortdurend gedraaid. En dat betekent toch wat...